نامه عرفانى [: مکتوب عرفانى به آقاى میرزا جواد همدانى (حجت)].

 
و نَستعینُک و نعوذُ بک من شرّ الوسواس الخَنّاس، القاطع طریق الإنسانیة، السالک بأولیائه فی مهوى جِهنام الطبیعة الظلمانیة، اهدنا الصراط المستقیم الذی هو البرزخیة الکبرى‏ و مقام أحدیة جمع الأسماء الحُسنى.
و صلِّ اللهم على مبدأ الظهور و غایته، و صورة أصل النور و مادّته- الهیولى الاولى‏- والبرزخ الکبرى الذی دَنى‏ فرفض التعیُّنات فتَدّلى‏ فکان قاب قوسى الوجود و تمام دائرة الغیب والشهود أو أدنى الذی هو مقام العَماء، بل لا مقام هنا على الرأى الأسنى (عنقا شکار کس نشود دام بازگیر). و على آله مفاتیح الظهور و مصابیح النور بل نورٌ على نورٍ، غصن (1) الشجرة المبارکة الزیتونة والسدرة المنتهى‏ وأصلهما، و جنس الکون الجامع والحقیقة الکلیة و فصلهما، سیّما خاتم الولایة المحمدیة و مُقبِض (2) فیوضات الأحمدیة الذی یظهر بالربوبیة بعد ما ظهر آباؤه علیهم السلام‏
__________________________________________________
 (1)- إفراده باعتبار اللفظ بل المعنى‏..
 (2)- بالقاف والباء الموحَّدة..
                        صحیفه امام، ج‏1، ص: 5
بالعبودیة، فانَّ العبودیة جوهرةٌ کنهها الربوبیة، خلیفة اللَّه فی الملک والملکوت و إمام أئمّة قُطّان الجبروت، جامع أحدیة الأسماء الإلهیة و مظهر تجلّیات الأوّلیة والآخریّة، الحجَّة الغائب المنتظر، و نتیجة مَنْ سلف و غَبَر- أرواحنا له الفداء و جعلنا اللَّه من أنصاره- والعنِ اللهم أعدائهم، قُطّاع طریق الهدایة، السالکین بالامم مسلک الضلالة والغوایة.
و بعد، فإنّ الإنسان ممتاز عن سایر الموجودات باللطیفة الربانیة والفطرة الالهیة- فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیها- و هذه بوجهٍ هی الأمانة المشار إلیها فی الکتاب العزیز الالهی «إنَّا عَرَضْنا الأَمانَةَ عَلىَ السَّمواتِ وَالأَرْضِ وَالْجِبالِ فَأَبَیْنَ أَنْ یَحْمِلْنَها وَاشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَها الإنْسانُ» و هذه الفطرة هی فطرة توحید اللَّه فی المقامات الثلاثة بل رفض التعیّنات و إرجاع الکُلّ إلیه وإسقاط الإضافات حتّى الأسمائیة وإفناء الجُلّ لدیه. و مَنْ لم یصل إلى هذا المقام فهو خارجٌ عن فطرة اللَّه و خائنٌ فی أمانة اللَّه، و جاهلٌ بمقام الإنسانیة والربوبیة، و ظالمٌ بنفسه والحضرة الالهیة.
و معلومٌ عند أصحاب القلوب من أهل السابقة الحُسنى‏ أنّ حصول هذه المنزلة الرفیعة والدرجة العَلیة؛ لایمکن إلّا بالریاضات الروحیة والعقلیة والخواطر القُدسیة القلبیة بعد طهارة النفس عن أرجاس عالم الطبیعة و تزکیتها، فإنّ هذا مقامٌ لا یمسُّه إلّا المطهّرون، و صرف الهَمّ إلى المعارف الإلهیة و قَصْر الطرْف إلى الآیات والأسماء الربوبیة عقیب صیرورته إنساناً شرعیّاً بعدما کان إنساناً بشریاً بل طبیعیاً. فاخرجی أیّتها النفس الخالدة إلى الإرض لاتّباع هواک من بین الطبیعة المظلمة المدهشة الهیولانیة، و هاجری إلى اللَّه مقام الجمع و إلى رسوله مظهر أحدیة الجمع حتّى یدرکک الموت بتأیید اللَّه تعالى فوقع أجرک علیه، وهذا هو الفوز العظیم والجنة الذاتیة اللقائیة التی لا عین رأت و لا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر.
واعلمی أنّک ظهرت من مقام جامعیة الأسماء والبرزخیة الکبرى، و أنت غریب فی هذه الدار ولابدّ لک من الرجوع إلى الوطن؛ فاحببی وطنک فإنّه من الإیمان- کما أخبر به سیّد الإنس والجانّ.
إیّاک ثمّ إیّاک- واللَّه تعالى معینک فی اولاک واخراک- و أن تصرف همّک إلى حصول الملاذّ الحیوانیة الشهویة فإنّ هذا شأن البهائم، أو الغلبة على أقرانک و أشباهک حتّى فی العلوم والمعارف فإنّ هذا شأن السباع، أو الریاسات الدنیویة الظاهریة وصرف الفکر والتدبیر إلیها فإنّ‏
                        صحیفه امام، ج‏1، ص: 6
هذا مقام الشیاطین، بل ولاتجعلی نصب عینک صورة النسک و قشورها، ولا اعتدال الخُلق و جُودتها، ولا الفلسفة الکلّیة والمفاهیم المبهمة، ولا تنسیق کلمات أرباب التصوّف والعرفان القشریة وتنظیمها، و إرعاد أهل الخرقة و إبراقها، فانّ کلّ ذلک حجاب فی حجاب وظلمات بعضها فوق بعض، و صرف الهمّ إلیها اخترام و هلاک، و ذلک خسران مبین وحرمان ابدی و ظلمات لا نهایة لها؛ بل یکون همّک التوجّه إلى اللَّه تعالى و إلى ملکوته فی کلّ حرکاتک و سکناتک و أنظارک و أفکارک؛ فإنّک مسافر إلى اللَّه تعالى ولایمکن لک هذه المسافرة بقدم النفس بل لابدّ و أن یکون بقدم اللَّه و رسوله؛ فإنّ المهاجرة من بیت النفس لایمکن بقدمها. فکلّما کان قدمک قدم النفس، ما خرجت بعدُ من بیتک، فلست مسافراً؛ وقد عرفت أنّک غریب مسافر.
وهذه وصیّتی إلى نفسی القاسیة المظلمة البطّالة و إلى صاحبی الموفّق ذی الفکر الثاقب فی العلوم الظاهرة والباطنة والنظر الدقیق فی المعارف الالهیة، العالم الفاضل النقّاد والروحانی الآقا میرزا جواد الهمدانی- بلّغه اللَّه غایة الأمانی- فإنّی ولعَمر الحبیب مع أنّه لستُ من أهل العلم وطلّابه قد ألقیت إلیه ما عندی من مهمّات اصول الفلسفة الالهیة المتعالیة، و شطراً ممّا استفدت من المشایخ العظام- أدام اللَّه ظلّهم- و کتب أرباب المعرفة و أصحاب القلوب- رضوان اللَّه علیهم- و قد بلغ بحمد اللَّه تعالى مرتبة العلم والعرفان وسلک مسلک العقل والإیمان، وهو سلَّمه اللَّه لطیف السّر والقریحة، نقیّ القلب، سلیم الفطرة، جَیِّد الرَویّة، متردّی برداء العلم والسداد وعلى اللَّه التوکّل فی المبدأ والمعاد ..
ولقد اوُصیه بما وصّانا أساطین الحکمة والمشایخ العظام من أرباب المعرفة أن یضنّ بأسرار المعارف کلَّ الضَنّ على غیر أهله من ذوی الجحد والاعتساف، والضالّین عن طریق الحقّ والانصاف؛ فإنّ هؤلاء السُّفَهاء قرائحهم مُظلمة، وعقولهم مُکدّرة، ولا یزیدهم العلم والحکمة إلّا جهالة وضلالة، ولا المعارف الحقّة إلّا خسراناً و حیرة، وقد قال تعالى شأنه: وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ ... وَلا یَزِیدُ الظّالِمِینَ الّا خَسَاراً.
و إیّاک ثمّ إیّاک أیّها الأخ الروحانی والصدیق العقلانی و هذه الأشباح المنکوسة المُدَّعون للتمدُّن والتجدُّد، وهم الحُمُر المُسْتَنْفَرة والسِّباع المفترسة والشیاطین فی صورة الإنسان، و هم أضلّ من الحیوان، و أرذل من الشیطان، وبینهم- ولَعَمْرِ الحقیقة- والتمدّن بونٌ بعید؛ إن استشرقوا
                        صحیفه امام، ج‏1، ص: 7
استغرب التمدّن، وإن استغربوا استشرق، فرّ منهم فرارک من الأسد فإنّهم أضرّ على الإنسان من الآکلة للأبدان.
واکرّر التماسی و وصیّتی أن تذکرنی عند ربّک- تعالى شأنه- ذکراً جمیلًا رَبَّنا آتِنَا فِی الدُّنْیا حَسَنةً وَ فِی الآخِرَة حَسَنَةً وَقِنا عَذابَ النّارِ و جَنِّبنا عن مخالطة السَّفَلة الأشرار بحقّ محمّدٍ و آله الأطهار- صلوات اللَّه علیهم.
حرّره العبد العاصی المذنب السیّد روح اللَّه بن السیّد مصطفى الخمینی، غفر اللَّه تعالى لهما و جزاهما وإخوان المؤمنین جزاءً حسناً فی صبیحة یوم السَّبْت لثلاث بَقین من ربیع المولود سنة الأربع والخمسین وثلثمأة بعد الألف من الهجرة القُدسیّة النبویّة- صلّى اللَّه علیه وآله.
 [ترجمه:.
بسم اللَّه الرحمن الرحیم.
خداوندا؛ پاک تویى و سپاس مى‏گویمت، اى که آرزوى عارفین به قله کمال احدیتش نرسد، و اندیشه پویندگان از وصول به کبریاى مقدسش کوتاه. عظمتت والاتر از آنکه براى ورود به آن راهى یابد، و اسمائت مبرا از آنکه به دام پندار متفکرین آید.
توراست احدیت ذاتى در مقام حضرت جمعى و غیبى، و از آنِ توست واحدیت فردى در تجلیّات اسمائى و اعیانى. (1).
پرستیده تویى در حالى که خود مى‏پرستى، و پسندیده تویى به هنگامى که مى‏پسندى. خداوندا؛ تو را سپاس مى‏گوییم با زبانهاى ذاتى‏ات که در عین جمع و وجود است (2) براى نعمتهایت که جلوه‏گر در آینه‏هاى غیب و شهود است؛ اى که پیدایى‏
__________________________________________________
 (1)- مقام ذات الهى مقامى است که در هیچ آینه‏اى تجلّى ندارد، و مقام احدیتْ ذات تجلّى وجود است در مقامى که همه اسماء و صفات در آن مستهلک است، و مقام واحدیت مقامى است که وجود مشروط به جمیع اسماء و صفات در آن تجلّى مى‏کند..
 (2)- خداوند خود را در مقامات مختلف- با زبان و فعل و حال- حمد مى‏کند یعنى هم با زبان ذات و هم با زبان اسماءالهى و هم با زبان اعیان ثابته در علم ربوبى حمد مى‏کند..
                        صحیفه امام، ج‏1، ص: 8
هنگامى که پنهانى و نهانى چون هویدا.
یارى‏مان کن و پناهمان ده از شرّ وسوسه شیطان، آن راهزن طریق انسانى و راهبر دوستان خویش به دره‏هاى ژرف طبیعت ظلمانى، ما را به راه راست هدایت فرما که برزخیت کبرى‏ و مقام جمع اسماى حسناست. (1).
خدایا؛ درود بى‏پایان فرست بر مبدأ و غایت ظهور و صورت و ماده اصل نور (که هیولاى اولى است) و هم او برزخ کبراست چنانچه [دَنى‏] نزدیک شد پس تعینات را رها کرد [فَتَدلّى‏] و خرامید [فکانَ قابَ قَوسَیْنِ‏] پس در جایگاه یک کمان کامل با دو قوس وجود و تکمیل دایره غیب وشهود قرار گرفت [أو أدْنى‏] یا نزدیکتر از آنکه همان مقام عماء است، بلکه در آن جایگاه هیچ مقامى نیست- بنابر اصح نظریات- (عنقا شکار کس نشود دام باز گیر). (2).
و خدایا؛ درود فرست بر آل او که ظهور الهى را گشایشگر و نور الهى را نمایانگرند بلکه نورٌ على‏ نور هم ایشانند، ریشه و شاخه درخت مبارکه زیتون و سدرة المنتهى‏ [درختى در بالاترین مکان بهشت‏] هم اوست (3) و هم او جنس و فصل کوْن جامع و حقیقت کلیه است. (4).
مخصوصاً درود بر آن کسى که ولایت محمدیه را به نهایت رسانده، فیضهاى احمدى را پذیرفته (قبض کرده)، با وصف ربوبیت الهى پدیدار شود چنانچه پدرانش با عبودیت آشکار شدند، چرا که عبودیت حقیقتى است که کُنه آن ربوبیت است. آنکه خدا را در مُلک و ملکوت جانشین و ائمه کجاوه جبروت را پیشوا، احدیت اسماء الهى را
__________________________________________________
 (1)- مقام برزخیت کبرى‏ که مقامى بین احدیت صِرف و کثرت امکانى است، مقامى است که در آن ولایت کلى حاصل. مى‏شود. این مقام با قرب فرایض حاصل شده و عبدْ سمع و بصر حق مى‏شود، چنین مقامى نهایت معراج رسول اکرم (ص) بوده و براى دیگران به تبع آن حضرت حاصل مى‏شود..
 (2)- در حدیثى از رسول اکرم (ص) آمده است که خداوند قبل از آنکه مخلوقات را بیافریند در عماء بود، و درباره معناى آن احتمالات زیادى آمده است که یکى از آنها این است که در حجاب اسماء ذاتى بود..
 (3)- اینکه صفت مفرد براى ائمه اطهار آمده است با توجه به تعبیرات لفظى است نه معنى..
 (4)- کوْن جامع عالَمى است که مقام احدیت جمع اسماء غیبى و شهودى است، و تعبیر دیگرى از انسان کامل است که همه حضرات را در خود جمع کرده است..
                        صحیفه امام، ج‏1، ص: 9
جامع و تجلیات اول و آخر را مظهر است، حجت غائب منتظر نتیجه پیشینیان و گذشتگان- ارواح ما به فدایش و خداوندمان از یارانش قرار دهد- پروردگارا! دشمنان ایشان را لعنت کن که راهزن طریق هدایتند و راهبر امتها به گمراهى و حیرتند.
و بعد، آدمى را از دیگر موجودات به واسطه یک لطیفه ربانى و فطرت الهى متمایز کرده‏اند، فطرتى خدایى که آدمیان را بر آن طینت آفرید. و این فطرت- به وجهى- همان امانتى است که در کتاب عزیز الهى مورد اشاره شده انّا عَرَضْنَا الْامَانَةَ عَلَى السَّمواتِ وَ الارْضِ وَالجِبالِ فَابَیْنَ أنْ یَحْمِلْنَها وَ اشْفَقْنَ مِنْها و حَمَلَها الإِنْسانُ (1) ما امانت را بر آسمانها و زمین و کوهها عرضه داشتیم، از تحمل آن سرباز زدند و از آن ترسیدند و انسان آن را بر دوش گرفت. و این فطرت همان فطرت توحید خدا در مقامات سه گانه [ذات و صفات و افعال‏] بلکه فطرت رها کردن همه تعینات و ارجاع همه چیز به او و اسقاط همه اضافات حتى اضافات اسمائى است و فانى کردن همه چیز است نزد او، و هر که به این منزلت نرسد از فطرت خدا خارج شده و در امانت پروردگار خیانت کرده و نسبت به مقام انسانیت و ربوبیت جاهل و به نفس خویش و حضرت حق ستم کرده است.
و نزد اهل دل از سابقین نیک سرشت آشکار است که نیل به چنین جایگاه والا و مرتبه بلندى ممکن نیست مگر با ریاضتهاى روحى و عقلى و با اندیشه‏هاى مقدس قلبى پس از آنکه جان آدمى از پلیدیهاى عالم طبیعت پاک و پاکیزه شود- چرا که این مقامى است که لا یَمَسُّهُ الَّا الْمُطَهَّروُن (2) جز پاکان را به آن دسترسى نیست- و نیل به این مقصود حاصل نشود جز آنکه آدمى همت در کسب معارف الهى بگمارد و نظر در آیات و اسماء ربوبى منحصر کند به دنبال آنکه انسان شرعى شد بعد از آنکه انسان بشرى بلکه طبیعى بود.
پس‏اى نفس تابعِ هوا که بر خاکدان زمین جاودانه گرفتارى، از خانه تاریک حیرت‏انگیز هیولانى بیرون آى، و به سوى «اللَّه» که مقام جمع است و رسولش که مظهر
__________________________________________________
 (1)- بخشى از آیه 72 سوره احزاب..
 (2)- سوره واقعه، آیه 79..
                        صحیفه امام، ج‏1، ص: 10
احدیت جمع است (1) هجرت کن تا مرگ به تأیید خداى متعال تو را دریابد و پاداش تو بر خدا واقع شود که این همانا رستگارى عظیم و بهشت لقاء ذاتى است که نه چشمى را بر آن نظر افتاده و نه گوشى از آن خبر شنیده و نه بر قلب بشرى خطور کرده است [فوق ادراک بشرى است‏].
اى نفس؛ بدان که تو از مقام جامعیت اسماء و برزخیت کبرا ظهور کرده‏اى و در این دیارْ غریبه‏اى و چاره‏اى جز بازگشت به وطن ندارى، پس وطن خویش محبوب دار که این دوستى از ایمان است چنانکه سید انس و جن فرموده.
بپرهیز و بر حذر باش- خداوند متعال در اولى و اخرى یارت باد- از اینکه همت خویش صرف به دست آوردن لذات شهوات حیوانى کنى که این شأن چهارپایان است، یا به چیرگى بر نزدیکان و همانندان بپردازى- اگرچه غلبه در علوم و معارف باشد- که این منزلت درندگان است، یا همّ خویش به ریاستهاى ظاهرى دنیا صرف کرده تدبیر و اندیشه را بر آن بگمارى که مقام شیاطین است؛ بلکه حتى پوسته و ظاهر عبادات را نیز منظر نظر قرار نده، و نه اخلاق معتدل یا نیکو را، و نه فلسفه کلیه یا مفاهیم مبهم را، و نه شیوایى گفتار ارباب تصوف و عرفان ظاهرى و نظم کلام ایشان را، و نه غرش رعد اهل خرقه و آذرخش ایشان [که ادعاى رگبار معارف دارد] هیچ کدام را در برابر چشمانت قرار نده، که همه آنها حجابى است اندر حجاب و ظلماتى است انباشته بر هم و صِرف کوشش در آنها مرگ و هلاکت است و چنین کارى زیان آشکار و محرومیت ابدى و ظلمتى است بى‏پایان.
بلکه همت تو باید در همه حرکات و سکنات و اندیشه و فکرت در توجه به خداوند متعال و ملکوت او باشد، چرا که به سوى خداى متعال مسافرى و ممکن نیست در این سفر با قدم نفْس راه پیمودن، پس چاره‏اى نیست جز آنکه با قدم خدا و رسول سفر کنى که مهاجرت از سراى نفس با گامهاى آن نتوان. پس تا هنگامى که با قدم نفس ره‏
__________________________________________________
 (1)- چون وجود با احدیت جمع جمیع اسماء و صفات تجلى کند، مقام اسم اعظم الهى «اللَّه» است که ربّ انسان کامل یعنى رسول اکرم (ص) مى‏باشد، پس او مظهر احدیت جمع است..
                        صحیفه امام، ج‏1، ص: 11
مى‏سپارى، هنوز از دیار نفس خارج نشده و به سفر نپرداخته‏اى، در حالى که مى‏دانى که مسافرى غریبى.
و این وصیتى است به نفْس سنگدل تاریک بیکاره خویش و وصیتى است به دوست موفقم صاحب خِردى با بینشى درخشان در علوم ظاهرى و باطنى و نظرى دقیق در معارف الهى، دانشمند خردمندِ نکته سنج روحانى «آقا میرزا جواد همدانى» که خداوندش به نهایت آمال برساند.
من، به جان دوست قسم با آنکه از اهل علم و طلاب آن نیستم، از مهمات اصول فلسفه متعالیه الهى هر آنچه نزد خویش داشتم و بعضى از آنچه از اساتید بزرگوار- خداوند سایه ایشان را مستدام گرداند- و کتب ارباب معرفت و صاحبدلان- رضوان اللَّه علیهم- فرا گرفته بودم بر وى عرضه کردم، و او به حمد خداوند متعال به مرتبه علم و عرفان رسیده، مسلک عقل و ایمان را پیمود، در حالى که خود نیز- سلّمه اللَّه- داراى قریحه و سرّى لطیف و قلبى پاک و طینت سلیم و فکرى نیکوست که لباس علم و راستى بر تن کرده، و توکل همه بر خداست در مبدأ و معاد.
و اکیداً وصیت مى‏کنم او را به آنچه اعاظم حکمت و اساتید بزرگوار اهل معرفت، ما را به آن وصیت کرده‏اند که نسبت به عرضه اسرار این معارف بر غیر اهلش- منکران و بى‏تدبیران و آنان که از راه حق و انصاف گم گشته‏اند- کاملًا بخل بورزد، که آن کوته نظران، ذوقى تار و عقلى کدر دارند و علم و حکمت جز جهالت و گمراهى بر ایشان نیفزاید و معارف حقه جز زیان و حیرت نیاندوزد که خداوند عالى مرتبه فرموده: و نُنَزّلُ مِنَ الْقرآنِ ما هو شِفَاءٌ و رَحْمةٌ ... وَ لَا یَزِیدُ الظَّالِمیِنَ الّا خَسَاراً (1) ما از قرآن آنچه را رحمت و شفاى مؤمنین است فرو فرستادیم و بر ستمگران جز زیان نیفزاید.
بپرهیز و بر حذر باش- اى برادر روحانى و دوست عقلانى- از این اشباح مدعى تمدن و تجدد که آنان ستورى رمیده و گرگهایى درنده و شیاطینى انسان نما هستند که از حیوان‏
__________________________________________________
 (1)- سوره اسراء، آیه 82..
                        صحیفه امام، ج‏1، ص: 12
گمراهتر و از شیطان پست ترند، و قسم به جان حقیقت که میان آنان و تمدن آنچنان فاصله دورى است که اگر به شرق روند تمدن به غرب گریزد و چون به غرب روى آورند تمدن به شرق برود، و همانند تو که از شیر مى‏گریزى تمدن از ایشان در فرار است، که ضرر ایشان بر بنى آدم از آدمخوارگان بیش است.
و درخواست و وصیتم را تکرار مى‏کنم که مرا نزد خداى بلند مرتبه خویش به نیکى یاد کنى رَبَّنا آتِنا فِى الدُّنْیا حَسَنَةً وَفِى الآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ (1) پروردگارا در دنیا به ما حسنه و در آخرت حسنه عطایمان کن و از عذاب آتش نگاهمان دار، و ما را از آمدوشد با فرومایگان شرور برکناردار به حق محمد و آله الأطهار- صلوات اللَّه علیهم.
این وصیت را بنده نافرمان گنهکار، سید روح اللَّه فرزند سید مصطفى خمینى- خداوند متعال هر دو را بیامرزد و به آنان و برادران مؤمن پاداش خیر دهد- در صبح روز شنبه، سه روز به آخر ربیع المولود سال یک هزار و سیصد و پنجاه و چهار بعد از هجرت مقدس نبوى- صلى اللَّه علیه و آله- تحریر کرد.].

/ 0 نظر / 8 بازدید